Melihat juzuk 25
Melihat juzuk 25
Fussilat
.41
Explained in Detail
آگاهى از [لحظۀ وقوع] قیامت، تنها به الله مربوط است؛ و خروجِ هر میوهاى از شكوفهاش و باردارى و وضع حملِ هر مادهاى، با آگاهىِ اوست؛ و روزی كه [الله] به مشركان ندا مىدهد: «افرادى كه [در قدرت،] شریک من تصور مىكردید [و به آنان توسل میجستید] كجا هستند؟» آنان میگویند: «اکنون در برابر تو اعتراف مىكنیم كه هیچ یک از ما [بر درستىِ اعتقاد مشرکانۀ خود] گواه نیست».
آنچه در گذشته [تكیهگاه خود] مىخواندند، از نظرشان ناپدید میشود و درمىیابند كه هیچ راه گریزی [از آتش عذاب الهی] نخواهند داشت.
انسان در تمناى خیر، خستگیناپذیر است، و[لى] اگر بدى به او برسد، مأیوس و دلسرد خواهد شد.
و اگر پس از رنجی كه به انسان مىرسد، رحمتى از جانب خویش به او برسانیم، [مغرورانه] مىگوید: «این حق من است، و گمان نمىكنم قیامت برپا شود، و اگر [هم واقع شود و] به سوى پروردگارم بازگردانده شوم، [ثروت و پاداشهای] نیکویی نزدش خواهم داشت». مسلّماً کافران را از عملكردشان آگاه خواهیم ساخت و عذابى سخت به آنان میچشانیم.
هرگاه نعمتی به انسان میبخشیم، [با سرمستى] روى مىگرداند [و شکر نعمت را به جای نمیآورد] و متکبرانه [از حق] دور میشود؛ و هنگامى كه رنجی [همچون فقر و بیماری] به سراغش میآید، [به درگاه الهی] دعا و درخواست فراوان دارد.
[ای پیامبر، به کافران] بگو: «به من بگویید اگر [قرآن] از جانب الله باشد و شما به آن کافر شوید، کیست گمراهتر از کسی كه [با وجود آشکار بودنِ حق،] در ستیزی بىپایان [با آن] قرار دارد؟»
[در این دنیا و در هنگامۀ قیامت،] نشانههاى [توان و تدبیر] خود را در آفاق [جهان] و در [وجود] خودشان به آنان نشان خواهیم داد تا برایشان روشن شود كه قرآن حق است. آیا كافى نیست كه پروردگارت بر هر چیزی گواه است؟
آگاه باشید كه آنان در مورد دیدار پروردگارشان [در قیامت] تردید دارند! [و] آگاه باشید كه الله بر همه چیز احاطه دارد!
حم [حا. میم].
عسق [عین. سین. قاف].
الله شکستناپذیر حکیم، بر تو و پیامبران پیش از تو چنین وحى مىفرستد.
هرچه در آسمانها و زمین است متعلق به اوست؛ و او بلندمرتبه و بزرگ است.
نزدیک است آسمانها [از شکوه و عظمت الهی] از فراز یکدیگر بشكافند، و فرشتگان، پروردگارشان را با ستایش تقدیس مىكنند و براى ساكنان زمین [كه توبه كردهاند] آمرزش مىطلبند. آگاه باشید كه الله آمرزندۀ مهربان است.
[ای پیامبر،] الله خود مراقبِ [رفتارِ] كسانى است كه غیر او را [دوست و] کارسازِ خود برگزیدهاند و تو كارگزار [و مسئول رفتار] آنان نیستى.
ما قرآن را این گونه به زبان عربی بر تو وحى كردیم تا اهل مکه و ساكنان اطرافش را بیم دهى و در مورد روز محشر ـ که تردیدی در وقوعش نیست ـ به آنان هشدار دهى. [آن روز،] گروهى بهشتىاند و گروهى در آتش سوزان.
اگر الله مىخواست، همۀ مردم را امتی واحد [که الله را به یگانگی عبادت کنند] قرار مىداد؛ ولى [به انسان اختیار داد؛ او تعالی] هر کس را بخواهد، به رحمت خویش درمیآورد؛ و مشرکان هیچ کارساز و یاورى نخواهند داشت.
آیا آنان به جای او کسی [دیگر را به عنوان دوست و] کارساز برگزیدهاند؟ حال آنكه كارساز [جهانیان] الله است و اوست كه مردگان را زنده مىكند و بر هر كارى تواناست.
[بگو: «ای مردم،] هر اختلافى بین شماست، داورىاش با الله است. این است الله، پروردگار من؛ بر او توکل كردهام و به پیشگاهش بازمیآیم».
او آفرینندۀ آسمانها و زمین است؛ همسرانى از [جنسِ] خود شما برایتان قرار داد و از چهارپایان نیز جفت آفرید؛ به این صورت، تعداد شما را افزایش مىدهد. هیچ چیز همانند الله نیست و همو شنوا و بیناست.
کلید [گنجینههای] آسمانها و زمین از آنِ اوست؛ [نعمت و] روزی را بر هر کس که بخواهد، گسترده میدارد و یا تنگ میگرداند. به راستی که او بر هر چیزی داناست.
از دین همان را براى شما مقرر كرد كه به نوح امر كرده بود؛ و نیز آنچه به تو وحى كردیم و آنچه به ابراهیم و موسى و عیسى امر كردیم؛ اینكه: «دین را برپا نگاه دارید و در مورد آن فرقهفرقه نشوید [و اختلاف نورزید]». [پذیرشِ] دعوت تو بر مشركان گران آمده است. الله است كه هر كس را بخواهد [توفیقِ عبادت میدهد و] به سوى خویش برمىگزیند؛ و هر کس را [که توبه کند و به درگاهش] بازآید، به سوى خویش هدایت خواهد كرد.
هنگامی که دلایل محکمِ نبوتِ پیامبر بر کافران عرضه شد، آنان از روی برترىخواهى [و حسادتی] كه بینشان بود، راه تفرقه پیمودند؛ و اگر فرمان پروردگارت [در موردِ مهلت و تأخیرِ عذاب] تا زمانى معین، از پیش مقرر نشده بود، [بیدرنگ] میانشان داورى مىشد؛ و اما پس از کافران [و به دلیل انكار و اختلاف آنان] وارثان كتاب [تورات و انجیل نیز] در مورد قرآن، سخت در تردید و بدگمانى هستند.
[ای پیامبر، مردم را] به سوی این [آیین الهی] دعوت کن و چنان كه فرمان یافتهاى پایداری كن و از هوسهای آنان پیروى نكن و بگو: «به همۀ کتابهایی كه الله نازل كرده است ایمان دارم و فرمان یافتهام كه در برابر شما به عدالت رفتار كنم. الله پروردگار ما و شماست. [نتیجۀ] اعمال ما براى ماست و [نتیجۀ] اعمال شما براى شما؛ هیچ [دشمنی و] جدالی بین ما و شما نیست. الله همۀ ما را [در قیامت] جمع خواهد كرد و بازگشت [همه] به سوی اوست».
كسانى كه دربارۀ الله [و دین او] پس از آن كه [دعوت او از سوی مردم منصف] پذيرفته شد، به مجادله مىپردازند، حجّتشان نزد پروردگارشان [باطل و] بىپایه است؛ خشم [الهی] گریبانگیرشان مىشود و عذابى سخت [در پیش] دارند.
الله است که قرآن و مقیاس عدالت را بهحق نازل كرده است؛ و تو چه میدانی؟ شاید قیامت نزدیک باشد.
كسانى كه قیامت را باور ندارند، [با تمسخر و] به شتاب آن را مىخواهند؛ و كسانى كه [به روزِ جزا] باور دارند و مىدانند كه حق است، از آن هراسانند. آگاه باشید! کسانی كه در مورد قیامت، جدل و انكار مىكنند، در گمراهىِ بىپایانى قرار دارند.
الله نسبت به بندگانش باریکبین [و مهربان] است؛ به هر کس بخواهد، روزی میبخشد؛ و او توانای شکستناپذیر است.
کسی كه كِشت آخرت را بخواهد، به كِشتهاش بركت مىبخشیم؛ و هر کس [تنها] كِشت دنیا را بخواهد، در اختیار او قرار مىدهیم؛ و[لى] در آخرت بهرهاى نخواهد داشت.
آیا [مشرکان] معبودانى دارند كه بدون اجازۀ الله، [قوانین] دینى برایشان مقرر كردهاند؟ اگر حُكمِ قطعى [براى مهلت دادن به گناهکاران] در میان نبود، [بىدرنگ] میانشان داورى مىشد؛ و ستمکاران عذابی دردناک [در پیش] دارند.
[در روز قیامت،] ستمکاران را از دستاوردشان هراسان مىبینى و [خواهی دید که كیفر آن کارها] دامنگیرشان است؛ ولى مؤمنان نیكوكار در باغهای بهشتند؛ هر چه بخواهند، نزد پروردگارشان دارند؛ فضل [و بخششِ] بزرگ همین است.
این همان [فضیلتی] است كه الله به بندگان مؤمن و نیكوكارش بشارت مىدهد. [ای پیامبر،] بگو: «در برابر این رسالت، پاداشى از شما نمىخواهم؛ جز [رعایتِ دوستی و] محبتِ خویشاوندى؛ و هر کس [در این راستا] اقدام نیكویى كند، بر پاداشش در آن [مورد] مىافزاییم. به راستی كه الله آمرزگارى قدرشناس است.
آیا مشرکان مىگویند: «[محمد] به الله دروغ نسبت داده است؟» اگر الله بخواهد، بر دل تو مُهر مىنهد؛ و[لى] الله باطل را محو مىكند و حق را با سخنان [و تمهیداتِ] خویش به كرسى مىنشانَد؛ كه او به راز دلها داناست.
اوست که توبۀ بندگانش را میپذیرد و از بدیها درمىگذرد و آنچه مىكنید مىداند.
او [درخواستِ] مؤمنانِ نیكوكار را مىپذیرد و از فضلِ خویش بر [پاداش] آنان مىافزاید؛ و کافران عذابى سخت [در پیش] دارند.
اگر الله روزىِ [برخى از] بندگانش را گشایش مىداد، در زمین ستم و سركشى مىكردند؛ ولى به اندازهاى كه بخواهد مقرر مىدارد؛ زیرا او قطعاً به [حال] بندگانش آگاه و بیناست.
او ذاتی است كه باران را پس از نومیدى [مردم] مىفرستد و رحمت خویش را مىگسترد؛ و او تعالی كارساز و ستوده است.
از نشانههاى [توان و تدبیر] او، آفرینش آسمانها و زمین و موجودات زندهاى است كه در آنها پراكنده كرده است؛ و هر گاه اراده كند، بر جمعآورى آنها نیز تواناست.
هر مصیبتی که به شما رسد، به خاطر کارهایی است که انجام دادهاید؛ و [الله] از بسیاری [از گناهانتان] گذشت میکند.
شما هرگز در زمین [و آسمان، الله را] به تنگ نمىآورید؛ و در برابر الله هیچ كارساز و یاورى نخواهید داشت.
از نشانههای [توان و تدبیرِ] الهی، کشتیهای کوهپیکری است که در دریاها در حرکتند.
اگر الله بخواهد، باد را ساكن مىگردانَد تا [کشتیها] بر پهنۀ دریا بىحركت بمانند. به راستى در این [امر،] براى هر شكیباى سپاسگزاری، نشانههایى است.
یا [اگر بخواهد، سرنشینانِ] آن کشتیها را به کیفر اعمالشان نابود میسازد؛ در حالی که او از بسیاری [از گناهان] گذشت میکند.
[تا موجب عبرت باشد] و كسانى كه در مورد آیات ما به مجادله برمىخیزند، بدانند كه [اگر عذاب الهی فرارسد،] راه گریزى نخواهند داشت.
[ای مردم،] آنچه به شما داده شده است، نعمتهای [گذراىِ] زندگى دنیاست؛ و آنچه نزد الله است، براى مؤمنانى كه بر پروردگارشان توکل مىكنند، بهتر و پایندهتر است.
و [نیز براى] کسانی كه از گناهان بزرگ و بیحیاییها اجتناب میورزند و آنگاه كه خشمگین میشوند، گذشت مىكنند.
و کسانی كه [دعوت] پروردگارشان را پذیرا مىشوند و نماز برپا مىدارند و كارشان در ميانشان [بر پايه] مشورت است و از آنچه روزىشان كردهایم، انفاق مىكنند.
و کسانی که هر گاه ستمی به آنان برسد، [به دفاع و] انتقام برمیخیزند.
و جزای هر بدی، کیفری همانند آن بدی است [نه بیشتر]؛ اما هر کس گذشت کند و کار را به اصلاح [و آشتی] آورَد، پاداشش بر عهدۀ الله است. بیگمان، او ستمکاران را دوست ندارد.
البته کسانی كه پس از ستمى كه دیدهاند، انتقام میگیرند، هیچ [بازخواست و] سرزنشی بر آنان نیست.
راه [بازخواست و] سرزنش، تنها بر ستمکارانى گشوده است كه به ناحق در زمین برترىجویی مىكنند. آنان عذابى دردناک [در پیش] دارند.
اما هر کس شكیبایى و گذشت كند، نشان از قدرت ارادۀ [او] دارد.
هر کس که الله او را گمراه كند، پس از الله هیچ [یاور و] كارسازى نخواهد داشت؛ و [در روز قیامت،] ستمکاران را مىبینى كه چون عذاب را مشاهده كنند، مىگویند: «آیا راه بازگشتى [به دنیا] هست؟»
[در آن روز،] ستمگران را مشاهده خواهى كرد كه بر آتش عرضه مىشوند؛ و در حالى كه از [شدت] خواری، فروتن شدهاند، زیرچشمى مىنگرند؛ و [در آن حال] مؤمنان مىگویند: «زیانكاران [واقعى] كسانى هستند كه [به طمع دنیا] خود و خانوادهشان را در قیامت به زیانانداختهاند». آگاه باشید! ستمکاران، گرفتارِ عذابى پایدارند.
و آنان در برابر الله، كارسازى نخواهند داشت كه یارىشان كند؛ و هر کس كه الله او را گمراه كند، راهى [براى نجات] نخواهد داشت.
[ای مردم،] پیش از آنكه روزى فرارسد كه بازگشتى از جانب الله ندارد، دعوت پروردگارتان را بپذیرید. در آن روز، نه پناهگاهى خواهید داشت، نه [فرصتی برای] انكار.
[ای پیامبر] اگر [مشرکان از دعوتِ تو] روى میگردانند، [توفیق را از خود سلب میكنند]. ما تو را نگهبان آنان نفرستادیم و تو وظیفهاى جز رساندن [وحی] نداری؛ و چون رحمتى از جانب خود به انسان بچشانیم، به آن سرمست مىشود؛ و اگر به سزاى رفتار گذشتۀ خود دچار مصیبتى شود، [به جاى بیدارى، ناسپاسی مىکند]. به راستی که انسان بسیار ناسپاس است.
فرمانروایى آسمانها و زمین، از آنِ الله است. او هر چه بخواهد، مىآفریند؛ به هر کس که بخواهد، [فرزندِ] دختر مىبخشد و به هر کس كه بخواهد، [فرزندِ] پسر.
یا پسر و دختر را ـ هر دو ـ با هم میدهد؛ و هر کس را که بخواهد، نازا مىگرداند كه او دانای تواناست.
درخورِ هیچ بشرى نیست كه الله با او سخن بگوید؛ مگر با وحى یا از فراسویِ حجابى یا [اینکه الله] فرشتهاى بفرستد كه به فرمانش هر چه بخواهد، وحى كند. بیتردید، او تعالی بلندمرتبۀ حکیم است.
[ای پیامبر] اینگونه، قرآن را [توسط جبرئیل و] به فرمان خویش بر تو وحى كردیم. [پیش از آن] تو آگاهى نداشتى كه كتاب و ایمان چیست؛ ولى ما آن را نورى ساختیم كه هر یک از بندگان خویش را كه بخواهیم، به آن هدایت كنیم؛ و مسلّماً تو به راهى راست [= اسلام] هدایت مىكنى.
راه الله که آنچه در آسمانها و زمین است از آنِ اوست. آگاه باشید! [همۀ] امور به سوی الله بازمیگردد.
حم [حا. میم].
سوگند به کتاب روشنگر.
ما آن را قرآنى به زبان عربی قرار دادیم، باشد که خردورزى كنید.
این كتاب، كه بلندمرتبه و حكمتآموز است، در لوح محفوظ نزد ما ثبت شده است [و دستخوش تغییر نخواهد شد].
آیا به صِرف اینكه شما [مشرکان،] گروهی اسرافکارید [و پیام الهی را انكار مىكنید، نزول] قرآن را از شما بازداریم؟
چه بسیار پیامبرانى كه در میان پیشینیان فرستادیم.
و[لی] هر پیامبری به سوی آنان میآمد، مسخرهاش میکردند.
ما افرادی نیرومندتر از مشرکان مکه را هلاک کردهایم؛ و داستان [عبرتانگیز] پیشینیان گذشت.
[ای پیامبر] اگر از مشرکان بپرسی: «آسمانها و زمین را چه کسی آفریده است؟»، قطعاً میگویند: «[الله] شکستناپذیر دانا».
همان [پروردگاری] كه زمین را محل آسایش شما قرار داد و راههایی در آن برایتان پدید آورد تا راه یابید.
و همان ذاتی كه باران را از آسمان به مقدار معینى فرستاد؛ آنگاه سرزمین خزانزده و خشک را به وسیلۀ آن حیات بخشیدیم؛ شما نیز همین گونه [از گورها] بیرون آورده مىشوید.
پروردگاری كه تمام مخلوقات را آفرید و از کشتیها و چهارپایان، وسیلۀ سوارى برایتان پدید آورد؛
تا بر پشت آنها قرار گیرید و آنگاه كه بر آنها قرار گرفتید، نعمت پروردگارتان را یاد كنید و بگویید: «پاک و منزه است ذاتی كه این [وسیله] را در خدمت ما گماشت و[گرنه] ما خود توان این کار را نداشتیم؛
و ما به پیشگاهِ پروردگارمان بازمیگردیم».
مشرکان از میان بندگان الله، سهمى [از فرزند] برایش قرار دادند. به راستى كه انسان آشكارا ناسپاس است.
آیا [میپندارید] الله از میان آفریدگانش، دختران را انتخاب كرده و پسران را به شما اختصاص داده است؟
اما هر گاه به یكى از آنان، همان چیزی را بشارت دهند که براى [الله] رحمان قائل هستند [= تولد دختر]، در حالى كه خشم خود را فرومىخورد، چهرهاش [از اندوه] تیره مىگردد.
آیا کسی را که در زیور [و راحتی] پرورش مییابد و در [هنگام] جدال [قادر به] تبیین مقصودش نیست [به الله نسبت میدهید؟]
[مشرکان]، فرشتگان را كه بندگانِ [الله] رحمانند، مؤنث پنداشتند. آیا به هنگام آفرینش آنان حضور داشتند؟ سخنانشان ثبت میگردد و [در روز قیامت،] بازخواست خواهند شد.
[آنان برای توجیهِ شرکِ خود] میگویند: «اگر [الله] رحمان میخواست، ما فرشتگان را عبادت نمیکردیم». آنان در مورد این [سخن] بىاطلاعند [و] جز سخن دروغ نمىگویند.
آیا پیش از قرآن كتابى به آنان دادهایم كه به آن استدلال كنند؟
بلکه میگویند: «نیاکانمان نیز همین آیین را داشتند و ما [نیز] راه آنان را دنبال میکنیم».
پیش از تو نیز هر [پیامبرِ] هشداردهندهای را به هر شهری فرستادیم، ثروتمندانِ سرکشِ آن شهر میگفتند: «نیاکانمان نیز همین آیین را داشتند و ما [نیز] راه آنان را دنبال میکنیم».
[پیامبرشان] میگفت: «اگر آیینى هدایتبخشتر از آنچه نیاکانتان داشتند آورده باشم [باز هم از آنان پیروی میکنید]؟» آنان [در پاسخ] میگفتند: «[آری،] پیامى را كه مأمور [ابلاغ] آن شدهاید، انكار مىكنیم».
ما نیز از آنان انتقام گرفتیم؛ پس بنگر که سرانجامِ تكذیبكنندگان چگونه بود.
[یاد کن] هنگامی را که ابراهیم به پدر و قومش گفت: «از آنچه شما عبادت میکنید، بیزارم؛
مگر از ذاتی كه مرا آفریده است كه او هدایتم خواهد كرد».
ابراهیم، یكتاپرستى را در میانِ نسلهای پس از خود، سخنى ماندگار قرار داد؛ باشد که [به پیشگاه الهی] بازگردند.
بلکه اینان [که در مکه آلوده به شرک هستند] و پدرانشان را [از نعمتهای دنیا] برخوردار كردم تا آنكه حق [= قرآن] و پیامبری روشنگر به سراغشان آمد؛
و آنگاه كه حق [= قرآن] به سویشان آمد، گفتند: «این جادوست و آن را انكار مىكنیم»؛
و گفتند: «چرا این قرآن بر مردى بزرگ از دو شهرِ [مکه و طائف] نازل نشده است؟»
آیا آنان رحمت پروردگارت را تقسیم مىكنند؟ ماییم كه روزی [و معیشت] آنان را در زندگى دنیا میانشان تقسیم كردهایم و آنان را نسبت به هم، به درجاتى برتری بخشیدهایم تا از خدماتِ [متقابلِ] یكدیگر استفاده كنند؛ و رحمت پروردگارت از اموالى كه جمع مىكنند بهتر است.
اگر [نگرانى از آن] نبود كه همۀ مردم [در دنیاطلبى و انكار الله] یك گروه شوند، سقف خانۀ كسانى را كه به الله رحمان ایمان ندارند، از نقره قرار مىدادیم و نیز پلههایى [از نقره در آن مینهادیم] كه بتوانند از [طبقاتِ] آن [خانه] بالا روند؛
و برای خانههایشان درهایی [از طلا] میگذاشتیم و تختهایی [قرار میدادیم] که بر آن تکیه زنند؛
و تجمل [و زینتهای] فراوان [برایشان فراهم میکردیم] و تمام اینها بهرۀ [ناچیز] زندگی دنیاست؛ و آخرت نزد پروردگارت برای پرهیزگاران است.
هر کس از یاد [الله] رحمان دل بگرداند، شیطانى بر او مىگماریم تا [یار و] همنشینش باشد [و همواره او را فریب دهد].
شیاطین، این گروه را از راه [الله] بازمیدارند؛ و[لی] آنان گمان میکنند که هدایتیافتهاند.
تا آنگاه كه [در قیامت] نزد ما بیاید، [به شیطانِ همنشینش] میگوید: ای كاش میان من و تو، فاصلهاى به دورى شرق و غرب بود! چه همنشین بدی بودى!».
[الله میفرماید:] «امروز [پشیمانى] سودى به حالتان نخواهد داشت؛ زیرا ستم كردهاید و همگی در عذاب شریكید».
[ای پیامبر،] آیا میتوانی [پیام خود را] به گوش ناشنوایان برسانى یا نابینایان و گمراهانِ آشكار را [به راه راست] هدایت كنى؟
پس اگر تو را [پیش از عذاب آنان از دنیا] ببریم، [در هر حال،] از آنان انتقام خواهیم گرفت.
یا عذابى را كه به آنان وعده دادهایم، [در دوران زندگیات] به تو نشان خواهیم داد؛ زیرا ما بر آنان اقتدار [کامل] داریم.
به آنچه بر تو وحی میشود تمسّک بجوی که بیگمان، بر راه راست قرار داری.
تردیدی نیست که قرآن برای تو و قومت مایۀ اندرز [و سربلندی] است و [روز قیامت، دربارۀ ایمان و عمل به آن] بازخواست خواهید شد.
از پیامبرانی که پیش از تو فرستادیم بپرس که آیا غیر از [الله] رحمان، معبودانی برای عبادت قرار دادهایم [مسلّماً چنین نیست].
ما موسى را با معجزات خویش به سوى فرعون و سران قومش فرستادیم و به آنان گفت: «من فرستادۀ پروردگار جهانیانم»؛
و هنگامی که آیات [و معجزات] ما را به آنان ارائه كرد، همگی به آنها خندیدند.
هر معجزهاى به آنان ارائه دادیم، یكى از دیگرى بزرگتر بود و [چون همه را تكذیب كردند،] آنان را به عذاب گرفتار كردیم؛ باشد که [از کفر] بازگردند.
[پس هنگامی که گوشهای از عذاب الهی را چشیدند،] گفتند: «اى جادوگر! از پروردگارت ـ بنا به عهدى كه با تو دارد ـ بخواه [تا عذاب را از ما دور كند] كه ما [دیگر] راهیافتهایم».
اما هنگامی که عذاب را از آنان برداشتیم، پیمان شكستند [و بر کفر اصرار ورزیدند].
فرعون در میان قوم خود ندا سر داد و گفت: «اى قوم من، آیا فرمانروایىِ مصر در اختیار من نیست و این نهرها از دامنۀ قصرِ من جریان ندارد؟ آیا [قدرت و عظمتم را] نمىبینید؟
من از این مردِ بىمقدار که [حتی] نمىتواند به روشنى سخن بگوید، شایستهترم.
چرا [به نشانۀ سروَرى،] دستبندهاى زرین [از آسمان] بر او افكنده نشده است [تا ثابت شود که پیامبر است]؟ یا چرا فرشتگان همراه او نیامدهاند؟»
او [= فرعون] قوم خود را به [بیخردی و] سبُكسَرى كشاند و همگی مُطیع او شدند. حقا که آنان [نسبت به اوامر الهی] نافرمان بودند.
پس چون ما را به خشم آوردند، از آنان انتقام گرفتیم و همگی را [در دریا] غرق کردیم.
آنگاه آنان را در شمارِ پیشگامان [کفر و نافرمانی] و عبرتی [برای آیندگان] قرار دادیم.
و هنگامی که [داستانِ تولد] پسر مریم مطرح شد، قومِ تو [که گمان کردند میتوانند مانند نصاری چند معبود داشته باشند] به ناگاه، شادی و هیاهو به راه انداختند.
و گفتند: «معبودان ما بهترند یا او [= عیسی]؟» آنان این سخن را تنها براى جدال با تو عنوان كردند؛ به راستی که گروهى ستیزهجو هستند.
عیسى فقط بندهاى است كه نعمت [رسالت] بر او ارزانى داشتیم و او را نمونهای [از قدرت الهی] براى بنیاسرائیل قرار دادیم.
اگر مىخواستیم، [همۀ شما انسانها را نابود میکردیم و] به جای شما، فرشتگانى پدید مىآوردیم كه در زمین جانشین [شما] شوند.
قطعاً [نزول] او [= عیسی] نشانه [نزدیکی وقوع] قیامت است؛ پس هرگز در مورد قیامت شک نكنید و پیرو من باشید كه راه راست [به سوی بهشت،] همین است.
[آگاه باشید تا] شیطان شما را [از راه الله] بازندارد؛ چرا كه او دشمن آشكار شماست.
و چون عیسى [معجزات و] نشانههاى روشن به آنان ارائه كرد، گفت: «من حکمت برایتان آوردهام تا [به آن راه یابید] و برخى از موارد اختلافتان را روشن كنم؛ پس از الله پروا کنید و مطیع [دستورهای] من باشید.
الله پروردگار من و شماست؛ پس او را عبادت کنید که راهِ راست همین است».
آنگاه گروههای [مختلف] بنیاسرائیل میان خود [دربارۀ عیسی] دچار اختلاف شدند؛ پس وای بر ستمکاران از عذاب روز دردناک!
آیا جز این انتظار دارند كه قیامت ـ در حالی که غافلند ـ ناگهان بر آنان فرا رسد؟
دوستان [دنیایى،] در آن روز، دشمن یكدیگرند؛ مگر پرهیزگاران.
[الله به آنان میفرماید:] «ای بندگانِ [پرهیزكارِ] من، امروز ترس و اندوهى نخواهید داشت.
همان بندگانى كه به آیات ما ایمان آوردند و تسلیم [فرمانِ ما] بودند.
شما و دیگر مؤمنانی که همچون شما هستند، به بهشت درآیید تا [از نعمتهای جاودانش بهرهمند گردید و] شادمان شوید.
ظرفها و جامهای زرین را پیرامونشان مىگردانند؛ و هر چه دلها بخواهد و دیدهها از آن لذت بَرَد، در آنجا موجود است؛ و شما در بهشت جاودانهاید.
این همان بهشتى است كه در برابر اعمالتان به شما دادهاند.
میوههاى فراوانی آنجا در اختیار دارید كه از آنها مىخورید.
بیتردید، مجرمان در عذاب دوزخ جاودانند.
[در حالى كه عذاب] از آنان كاسته نمیشود و در یأس و نومیدی فرورفتهاند.
ما به آنان ستم نكردیم؛ بلکه آنها خود به خویشتن ستم میکردند.
[دوزخیان، نگهبان آتش را صدا میزنند و] فریاد برمیآرند: «اى مالک [كاش] پروردگارت كار ما را یكسره كند [و ما را بمیراند]». او میگوید: «نه، شما [در این عذاب] ماندگارید».
به راستی ما حق را برای شما آوردیم؛ ولی بیشتر شما از آن کراهت داشتید.
بلکه آنان عزمِ [خود را برای توطئه علیه تو] جزم كردند؛ ما نیز ارادۀ محکمی [بر ناکام گذاشتنِ آنان] داریم.
آیا مىپندارند كه ما سخنان سِرّى و نجوایشان را نمىشنویم؟ آرى، فرشتگان ما در كنارشان [هستند و همه چیز را] ثبت مىكنند.
[ای پیامبر، به مشرکان] بگو: «اگر [به فرض محال، الله] رحمان فرزندى داشت، من نخستین عبادتکننده [او] بودم».
[معبود یگانهای كه] پروردگار آسمانها و زمین و عرش است، از توصیفِ [جاهلانه] آنان منزه است.
پس [ای پیامبر،] آنان را [به حال خود] بگذار تا یاوهگویی کنند و به بازى سرگرم باشند تا سرانجام، با روز موعود [= قیامت] مواجه شوند [و سزای اعمالشان را ببینند].
او تعالی است که در آسمان و زمین معبود است؛ و او حکیم داناست.
پربرکت و بزرگوار است ذاتی که فرمانروایی آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست، از آنِ اوست؛ و آگاهى از [لحظۀ برپایىِ] رستاخیز تنها در اختیار اوست و [همگی] به پیشگاه او بازگردانده مىشوید.
كسانی كه [مشركان] به جاى الله [به نیایش] مىخوانند، قادر به شفاعت نیستند؛ مگر افرادى كه به [کلمۀ توحید و] حق گواهى مىدهند.
و اگر از مشرکان بپرسی چه کسی آنان را آفریده است، مسلّماً میگویند: «الله»؛ پس چگونه [از عبادت الله] بازگردانیده میشوند
[شکایت و] سخن پیامبر [این بود:] «پروردگارا، اینان قومی هستند که ایمان نمیآورند».
[ای پیامبر،] از [آزار و اذیت] آنان درگذر و [برای رهایی از شرّشان] بگو: «سلام بر شما»؛ به زودى خواهند دانست [که عذابشان چگونه است].
حم [حا. میم].
و سوگند به کتاب روشنگر.
[که] ما قرآن را در شب مبارک [و فرخندۀ قدر] نازل کردیم [زیرا] که ما [همواره] هشداردهنده بودهایم.
در آن [شب،] هر امر مهمى فیصله مىیابد [و تدبیر میشود].
[این] كارى است [كه] از جانب ما [صورت مىگیرد] بىگمان، ما فرستنده[ی پیامبران] بودهایم.
به عنوان رحمتى از پروردگارت. بیتردید، او شنوای داناست.
پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آنهاست. اگر [به این حقیقت] یقین دارید [به الله و پیامبرش ایمان بیاورید].
هیچ معبودی [بهحق] جز او نیست؛ زندگی میبخشد و میمیراند؛ پروردگار شما و نیاکان شماست؛
ولى مشرکان تردید دارند و سرگرم [لذتهای دنیا] و بازى هستند.
پس [ای پیامبر] منتظر روزی باش که آسمان، دودی آشکار [پدید] آورد.
که [تمام] مردم را فرامیگیرد. این عذابی دردناک است.
[آنگاه کافران میگویند:] «پروردگارا، [این] عذاب را از ما برطرف کن که ایمان آوردهایم».
چگونه [و از کجا] پند میپذیرند در حالی که [پیشتر،] پیامبر روشنگر به سویشان آمده بود؟
اما از او روی گرداندند و گفتند: «[او] آموزشیافتهای دیوانه است».
[براى آزمایش شما] زمانى اندک عذاب را برمىداریم؛ و[لى] شما [به کفرِ خویش] بازمىگردید.
روزی که سخت بر آنان میتازیم. [آری،] ما [از کافران به خاطر کفر و تکذیبشان،] انتقام میگیریم.
پیش از آنان نیز قوم فرعون را آزمودیم و پیامبری بزرگوار به سویشان آمد
[که به آنان گفت:] «بندگان الله [= بنیاسرائیل] را به من بسپارید که من پیامبری امین برایتان هستم.
و [نیز] بر الله برتری مجویید که من دلیل روشنی برایتان آوردهام؛
و از اینکه سنگسارم کنید به پروردگار خود و پروردگار شما پناه میبرم.
اگر به من ایمان نمیآورید، از من کناره بگیرید [و رهایم کنید]».
آنگاه به درگاه پروردگارش دعا کرد که: «[بار الها،] اینان گروهی تبهکارند».
[به موسی وحی کردیم که:] «بندگانم را شبانه [از مصر] بیرون ببر؛ زیرا [سپاه فرعون] شما را تعقیب خواهند کرد؛
و دریا را آرام پشت سر بگذار كه آنان سپاهى هستند كه غرق خواهند شد.
چه بسیار باغها و چشمهسارها كه رها كردند [و رفتند]،
و کشتزارها و قصرهای نیکو [و زیبا]،
و نعمتی که در آن شادمان [و بهرهمند] بودند.
[سرنوشتشان] این گونه [بود] و [تمامى] آن نعمتها را به گروهى دیگر واگذاشتیم.
آسمان و زمین قطرۀ اشکی بر [نابودى] آنان نریخت و مهلتى [برای توبه] نیز نیافتند.
بیتردید، بنیاسرائیل را از عذاب خفتبار نجات دادیم؛
از فرعون که [رهبر] سرکشی در زمرۀ اسرافکاران بود.
ما با دانشِ خود بنیاسرائیل را بر مردم زمانه برترى دادیم،
و نشانههایى [از قدرت خویش] در اختیارشان گذاشتیم كه آزمایشى روشن در آن بود.
این [کافران] مىگویند:
«جز مرگِ نخستینِ ما، هیچ [زندگیِ دیگری] نیست و هرگز برانگیخته نخواهیم شد؛
و اگر راست میگویید، نیاکانمان را [زنده کنید و] بیاورید».
آیا اینان بهترند یا قوم [نیرومندِ] «تُبَّع» و پیشینیان آنها كه چون بزهكار بودند آنان را نابود كردیم؟
ما آسمانها و زمین و آنچه را که میان آنهاست به بازی نیافریدهایم؛
آنها را بهحق [و با هدف] آفریدهایم؛ ولى بیشتر آنان نمىدانند.
بیتردید، روزِ داوری [= قیامت] وعدهگاه همۀ آنان است.
روزى كه هیچ دوستى براى دوست خود سودمند نیست و [از هیچ سو] یارى نمیشوند؛
مگر كسى كه الله [بر او] رحم كند كه او تعالی شکستناپذیرِ مهربان است.
بیگمان، درخت زَقّوم،
غذای گناهکاران است.
[میوهاش، به سبب گرمای زیاد،] همچون مسِ گداخته در شکمها میجوشد؛
مانند جوششِ آب داغ.
[خطاب مىرسد:] «آن [ستمکار] را بگیرید و به میان دوزخ درافكنید؛
آنگاه از عذاب آب داغ بر سرش فروریزید».
[در آن حال، به او گفته میشود:] «بچش که تو [در میان قوم خود] عزتمند و بزرگواری.
این همان [سرنوشت دردناکی] است که در موردش تردید داشتید».
یقیناً پرهیزگاران در جایگاه امنی هستند؛
در [میان] باغها و [کنار] چشمهسارهای بهشت.
لباسهایی از دیبای نازک و دیبای ضخیم میپوشند، در حالى كه رویاروى یكدیگر [به صحبت] نشستهاند.
چنین است [وضع آنان]؛ و [نیز] حور العین را به همسری آنان درمیآوریم.
در آنجا هر میوهاى كه اراده کنند، بى دغدغه در اختیارشان است.
در بهشت طعم مرگ را نخواهند چشید؛ جز همان مرگ نخستین [در دنیا]؛ و [پروردگار مهربان] آنان را از مجازات دوزخ محفوظ میدارد.
[این] بخششی است از [جانب] پروردگارت؛ و این همان کامیابی بزرگ است.
[ای پیامبر،] ما قرآن را به زبان تو روان [و آسان] ساختیم؛ باشد که [مشرکان] پند گیرند.
پس در انتظار [وعدههای الهی] باش که بیگمان، آنان [نیز] منتظر [شکست و مرگ تو] هستند.
حم [حا. میم].
نزول [این] کتاب از جانب الله شکستناپذیرِ حکیم است.
به راستى كه در آسمانها و زمین، نشانههایى [از قدرت الهى] براى مؤمنان [پدیدار] است.
و [نیز] در آفرینش خودتان و موجودات زندهاى كه [در زمین] پراكنده مىسازد، نشانههایى [از توان و تدبیر الله] برای اهل یقین [آشکار] است.
و در گردش پیاپى شب و روز و رِزقى كه الله [به صورت باران] از آسمان مىفرستد و با آن، زمین را پس از خزان و خشكىاش زنده میسازد؛ و [نیز] در گردش بادها، نشانههایى [از قدرت پروردگار،] برای خردورزان است.
[ای پیامبر،] اینها آیات و [نشانههای] الهی است كه بهحق بر تو مىخوانیم. [به راستی، مشرکان] پس از [سخن] الله و آیاتش، كدام سخن را باور مىكنند؟
وای بر هر دروغگوی گنهکاری!
[آن کافری] كه آیات الهی را كه بر او خوانده مىشود، مىشنود؛ ولى متكبرانه بر مخالفت اصرار دارد؛ گویى آنها را نشنیده است؛ پس او را به عذابى دردناک بشارت بده.
[همان کسی که] چون بر گوشهاى از آیات ما واقف شود، آن را به سُخره مىگیرد. آنان عذابى خفتبار [در پیش] دارند.
پیش رویشان دوزخ است؛ و دستاوردشان و [یاوران و] كارسازانى كه به جاى الله برگزیدهاند، هیچ سودی به حالشان نخواهند داشت؛ و عذابى سهمگین [در پیش] دارند.
این [قرآن، موجبِ] هدایت است؛ و كسانى كه آیات پروردگارشان را انكار میكنند، عذابی از سختترین عذابهای دردناک [دوزخ را در پیش] دارند.
الله همان ذاتی است كه دریاها را در خدمت شما گماشت تا کشتیها به فرمانش در آن حرکت کنند و [شما بتوانید] از فضل او [روزى] بجویید؛ باشد که شکر به جای آورید.
آنچه را در آسمانها و زمین است، از [رحمت] خویش در خدمت شما گماشت؛ كه در این [امر،] نشانههایی [از لطف و قدرت الهی] برای اندیشمندان است.
[ای پیامبر] به مؤمنان بگو: «از كسانى كه به روزهاى الله [= روزهای پیروزی بر کفر و گرفتن انتقام از مشرکان] امیدى ندارند، درگذرند تا [الله در زمان مشخص، هر] گروهى را در برابر آنچه که انجام دادهاند سزا دهد».
هر کس کار شایستهای انجام دهد، به سود خود و هر کس کار بدى كند، به زیان خود كرده است؛ آنگاه [براى محاسبه و جزا] به پیشگاه پروردگارتان بازگردانده مىشوید.
به بنیاسرائیل، کتاب [تورات و انجیل] و [علمِ] داوری [بین مردم] و نبوت بخشیدیم و از نعمتهای پاكیزه، روزیشان دادیم و آنان را [به موهبت توحید] بر مردم زمانه برترى بخشیدیم؛
و در امر [بازشناسی حق از باطل]، آیات روشنى در اختیارشان قرار دادیم؛ پس اختلاف نکردند مگر بعد از اینکه علم [و آگاهی] برایشان حاصل شد [و حجت بر آنان اقامه گشت، آنگاه] به سبب برتریجویی [و حسادتی] كه بینشان بود، اختلاف ورزیدند؛ قطعاً، پروردگارت روز قیامت دربارۀ آنچه [در دنیا] راجع به آن اختلاف میورزیدند میان آنان داورى خواهد كرد.
آنگاه تو را بر روشی [روشن و كامل] از امر [دین] قرار دادیم؛ پس پیرو همان راه باش و از هوسهای نادانان پیروى نكن.
آنان در برابر [عذاب] الله هیچ نفعی براى تو ندارند؛ ستمکاران [یاور و] كارساز یكدیگرند؛ و الله كارسازِ پرهیزگاران است.
این [قرآن] مایۀ بصیرت مردم است و هدایت و رحمتی برای اهل یقین است.
آیا كسانى كه مرتكب کارهای ناشایست شدند، پنداشتهاند كه آنان را مانند کسانی قرار میدهیم که ایمان آورده و کارهای نیک انجام دادهاند، به گونهاى كه زندگى و مرگشان [با آنان] یكسان باشد؟ چه بد داوری میکنند!
الله آسمانها و زمین را [هدفمند و] بهحق آفرید تا [همه آزمایش شوند] و جزاى دستاوردهاى همه [بندگان] داده شود؛ بدون آنكه ظلمی به آنان شود.
آیا آن كسی را دیدهای كه آگاهانه هواى نفسش را به جاى معبود خود نشانده [و تسلیم آن شده] است؟ الله نیز او را گمراه ساخت و بر گوش و دلش مُهر [غفلت] نهاد و بر دیدهاش پردهاى كشید؛ [اگر الله هدایتش نکند،] پس از الله چه كسى هدایتش خواهد كرد؟ آیا پند نمىگیرید؟
[مشرکان] میگویند: «جز زندگى دنیاى ما هیچ [خبرى] نیست؛ زندگى مىكنیم و مىمیریم؛ و این گردشِ روزگار است كه ما را به كامِ مرگ مىبرد». آنان در مورد این [امر،] ناآگاه هستند و فقط از حدس و گمان پیروی میکنند.
و چون آیات روشنگر ما [در مورد قیامت] بر آنان خوانده میشود، دلیل [انكار]شان فقط این است كه مىگویند: «اگر راست مىگویید، نیاکانمان را [زنده کنید و] بازگردانید».
[ای پیامبر، به آنان] بگو: «الله است كه شما را حیات مىبخشد و مرگ مىدهد؛ آنگاه شما را در روز قیامت ـ که هیچ تردیدی در [وقوع] آن نیست ـ جمع مىكند؛ ولى بیشتر مردم [این حقیقت را] نمىدانند».
فرمانروایی آسمانها و زمین از آنِ الله است و روزی که قیامت برپا شود، اهل باطل زیانکار خواهند بود.
[در آن روز] هر گروهى را [از وحشت حساب و جزا، خوار و] بهزانودرآمده مىبینى؛ همه را براى [گرفتن] نامۀ اعمالشان فرامیخوانند [و به آنان خطاب میشود:] «امروز شما در برابر آنچه كردهاید، جزا مىبینید.
این نامۀ [اعمالِ شما نزد] ماست كه بهحق بر شما گواهى مىدهد. ما [تمام] اعمالی را که انجام میدادید [دقیقاً] ثبت مىكردیم.
مؤمنان نیكوكار را پروردگارشان مشمول رحمت خویش قرار خواهد داد. این همان كامیابى آشكار است».
ولى [به] کافران [خطاب میشود:] «مگر نه این بود كه در برابر آیات من كه بر شما عرضه مىشد، گردنكشى مىكردید و گروهى بزهكار بودید؟
و چون گفته میشد: "وعدۀ الله حق است و [در وقوع] قیامت هیچ تردیدی نیست"، میگفتید: "نمیدانیم قیامت چیست؛ [آن را] توهّمی بیش نمیدانیم و به یقین نرسیدهایم"».
رفتار زشتشان بر آنان آشكار مىشود و عذابى كه آن را مسخره مىكردند، دامنگیرشان خواهد شد.
[به آنان] گفته میشود: «امروز شما را [در عذاب دوزخ] رها میکنیم؛ چنان كه شما [نیز در دنیا نسبت] به دیدار امروز بیاعتنا بودید؛ و جایگاهتان آتش است و هیچ یاورى نخواهید داشت.
این [گرفتارى] از آن روست كه آیات الهی را مسخره میکردید و زندگى دنیا فریبتان داده بود». امروز [کافران را] از آتش بیرون نخواهند آورد و از آنان خواسته نمیشود که [با توبه و طاعت، پروردگارشان را از خود] خشنود سازند.
ستایش مخصوص الله است؛ پروردگار آسمانها و زمین و تمامیِ جهانیان.
بزرگی در آسمانها و زمین از آنِ اوست؛ و او تعالی شکستناپذیرِ حکیم است.
Akhir Surah
The system theme automatically adapts to your light/dark mode settings
Gaya Uthmani lalai Quran.com
Pratonton
بِسْمِ ٱللَّهِ