تَبَـٰرَكَٱلَّذِىبِيَدِهِٱلْمُلْكُوَهُوَعَلَىٰكُلِّشَىْءٍۢقَدِيرٌ١

پربرکت [و بزرگوار] است کسی‌ که فرمانرواییِ جهانِ هستی به دست اوست، و او بر همه چیز تواناست.

[همان] ذاتی که مرگ و زندگی را آفرید، تا شما را بیازماید که کدام یک از شما نیکوکار‌تر است؛ و او پیروزمندِ بخشنده است.

آن ذاتی که هفت آسمان را بر فرازِ یکدیگر آفرید. در آفرینشِ [الله] رحمان هیچ بی‌نظمی و خللی نمی‌بینی. بار دیگر نگاه کن؛ آیا هیچ شکاف [و نقصی] می‌بینی؟

بار دیگر [به عالم هستی] نگاه کن؛ [خلل و نقصی نخواهی دید و] چشمت در حالی ‌که خسته و ناتوان است به سوی تو بازمی‌گردد.

و به راستی ما آسمان دنیا را با چراغ‌ها آراستیم و آنها را برای راندن شیاطین قرار دادیم، و عذاب [آتش] سوزان را برایشان آماده ساختیم.

و برای کسانی ‌که به پروردگار‌شان کافر شدند، عذاب جهنم است؛ و چه بد جایگاهی است!

هنگامی ‌که در آن انداخته شوند، نعره‌ای [وحشتناک] از آن می‌شنوند، در حالی‌ که می‌جوشد.

از شدت خشم، نزدیک است [جهنم] پاره‌پاره شود. هر گاه گروهی در آن انداخته می‌شوند، نگهبانانش از آنان می‌پرسند: «آیا بیم‌دهنده‌ای به سراغتان نیامد؟»

می‌گویند: «بله؛ بیم‌دهنده به سوی ما آمد، اما ما او را تکذیب کردیم و گفتیم: «هرگز الله چیزی نازل نکرده است. شما جز در گمراهی بزرگ نیستید».

و [باز] می‌گویند: «اگر ما می‌شنیدیم یا عقلمان را به کار می‌بردیم، در [زمرۀ] دوزخیان نبودیم».

اینجاست که به گناه خود اعتراف می‌کنند. پس دوری [از رحمت الله] بهرۀ دوزخیان باد!

بی‌گمان، کسانی ‌که در نهان از پروردگار‌شان می‌ترسند، آمرزش و پاداش بزرگی دارند.

[خواه] گفتار خود را پنهان دارید یا آن را آشکار سازید، [به هر حال،] او به آنچه در دل‌هاست آگاه است.

آیا کسی‌ که [همۀ موجودات را] آفریده است، [حالِ بندگان را] نمی‌داند؟ در حالی ‌که او باریک‌بین و آگاه است.

او ذاتی است که زمین را برای شما رام [و هموار] گردانید، پس در گوشه و کنارِ آن راه بروید و از روزیِ او بخورید؛ و بازگشت [همه] به سوی اوست.

آیا خود را از [عذاب] ذاتی که در آسمان است، در امان می‌دانید، که [فرمان دهد] زمین شما را فرو بَرد و ناگهان به لرزش درآید؟

یا خود را از ذاتی ‌که در آسمان است در امان می‌دانید، که طوفان شن بر شما فرستد؟ آنگاه به زودی خواهید دانست که هشدار من چگونه است!

همانا کسانی ‌که پیش از آنان بودند [نیز دعوت پیامبران را] تکذیب کردند؛ پس [بنگر که] عقوبت من چگونه بود!

آیا به پرندگانی که بر فرازِ سرشان است نگاه نکردند که [گاهی] بال‌هایشان را می‌گشایند و [گاهی] فرومی‌بندند؟ جز [الله] رحمان [کسی] آنها را [بر فرازِ آسمان] نگاه نمی‌دارد؛ بی‌گمان او به همه چیز بیناست.

آیا این کسی که لشکر شماست، می‌تواند شما را در برابر الله یاری دهد؟ کافران جز در فریب [و غرور‌شان] نیستند.

یا آن ذاتی که شما را روزی می‌دهد‌، اگر روزی‌اش را بازدارد، [چه کسی می‌تواند نیاز شما را تأمین کند؟] ولی آنها در سرکشی و فرار از حقیقت، لجاجت می‌ورزند.

آیا کسی ‌که به رو افتاده [و نگونسار] حرکت می‌کند، به هدایت نزدیک‌تر است، یا کسی ‌که راست و استوار بر راهِ راست گام برمی‌دارد؟

بگو: «او ذاتی است که شما را آفرید و گوش و چشمان و دل برایتان قرار داد؛ [اما شما] اندکی سپاسگزاری می‌کنید».

بگو: «او ذاتی است که شما را در زمین پراکند، و به سوی او محشور می‌شوید».

و می‌گویند: «اگر راست می‌گویید، این وعده [قیامت] چه زمانی است؟»

بگو: «علم [قیامت] تنها نزد الله است و من فقط بیم‌دهنده‌ای آشکارم».

هنگامی که آن [وعده و عذاب الهی] را از نزدیک ببینند، چهرۀ کسانی‌ که کافر شدند، سیاه و اندوهگین می‌گردد و [به آنان] گفته می‌شود: «این همان چیزی است که درخواست می‌کردید».

[ای پیامبر،] بگو: «به من خبر دهید، اگر الله مرا و کسانی را‌ که با من هستند، نابود کند یا بر ما رحمت آورد، کیست که کافران را از عذاب دردناک پناه ‌دهد؟»

بگو: «او [الله] رحمان است؛ به او ایمان آورده‌ایم و بر او توکل کرده‌ایم؛ [ای کافران،] به زودی خواهید دانست که چه کسی در گمراهیِ آشکار است».

[ای پیامبر،] بگو: «به من خبر دهید اگر آب [آشامیدنیِ] شما [در زمین] فرو رود، چه کسی می‌تواند آب روان [و گوارا] برایتان بیاورد؟»

نون. سوگند به قلم و آنچه می‌نویسند،

که تو [ای پیامبر،] به نعمت [و فضلِ] پروردگارت، دیوانه نیستی،

و پاداشی بی‌پایان برای تو [درپیش] است؛

و یقیناً تو اخلاقِ بسیار نیکو و والایی داری.

به زودی خواهی دید و آنها [نیز] خواهند دید

که کدام یک از شما دیوانه است.

پروردگارت بهتر می‌داند چه کسی از راه او گمراه گشته، و او به هدایت‌یافتگان [نیز] دانا‌تر است.

پس از تکذیب‌کنندگان اطاعت مکن.

آنها دوست دارند [و می‌خواهند] که نرمی [و مدارا] کنی، تا آنان [نیز] نرمی [و مدارا] کنند.

و از هر فرومایه‌ای که بسیار سوگند [دروغ] یاد می‌کند، اطاعت مکن.

[همان کسی که] بسیار عیبجوست و به سخن‌چینی آمد و شد می‌کند.

و بسیار مانع کار خیر، و متجاوز و گناهکار است.

به علاوه، خشن و بی‌تبار و بدنام است.

به خاطر آن که صاحب مال و فرزندان بسیار است.

هنگامی ‌که آیات ما بر او خوانده می‌شود، می‌گوید: «[اینها] افسانه‌های [خیالی] گذشتگان است».

به زودی داغ [ننگ و رسوایی] بر بینی او می‌نهیم.

ما آنها را آزمایش کردیم، همان‌گونه که صاحبان باغ را آزمودیم؛ هنگامی که سوگند یاد کردند که صبحگاهان [که مستمندان نباشند،] میوه‌های باغ را بچینند.

و[لی] «ان شاء الله» نگفتند.

عذابی [فرا‌گیر] از سوی پروردگارت بر [باغِ] آنها فرود آمد، در حالی ‌که همه در خواب بودند.

و آن باغ [سبز و خرم، پس از آتش‌سوزی] همچون شبِ سیاه شد.

آنگاه صبحگاهان یکدیگر را ندا دادند

که اگر می‌خواهید میوه بچینید، به سوی کشتزار [و باغ] خویش بروید.

آنگاه [به سوی کشتزار] حرکت کردند، در حالی ‌که آهسته با هم می‌گفتند:

«[مراقب باشید] که امروز هیچ [نیازمند و] بینوایی در آن [باغ] وارد نشود!»

و صبحگاهان با تصمیم جدی بر جلوگیری [از ورود مستمندان، به سمتِ باغ] بیرون شدند.

اما هنگامی ‌که آن [باغ] را دیدند، گفتند: «یقیناً ما [اشتباه آمده‌ایم و] راه را گم کرده‌ایم؛

[نه؛] بلکه ما [از حاصلِ آن] بی‌بهره و محروم هستیم».

بهترین [و خردمندترین] آنان گفت: «آیا به شما نگفتم چرا [شکر و] تسبیح [الله را] نمی‌گویید؟».

گفتند: «پروردگار ما پاک و منزّه است؛ مسلّماً ما ستمکار بودیم».

آنگاه ملامت‌کنان به یکدیگر روی آوردند

[و] گفتند: «وای بر ما که طغیانگر [و سرکش] بودیم!

امیدواریم که پروردگارمان [ما را ببخشد و] در عوض، چیزی بهتر از آن [باغ] به ما دهد؛ [چرا که] بی‌گمان، ما به سوی پروردگار خود روی آورده‌ایم».

عذاب [الله در دنیا] اینچنین است؛ و اگر می‌دانستند، عذاب آخرت مسلماً بزرگ‌تر [و بیشتر] است.

به راستی برای پرهیزگاران نزد پروردگارشان باغ‌های پرنعمت است.

آیا ما مسلمانان را همچون مجرمان [و گناهکاران] قرار می‌دهیم؟

شما را چه شده است؟ چگونه داوری می‌کنید؟

آیا شما کتابی [آسمانی] دارید که در آن [می‌خوانید و] فرامی‌گیرید؟

و [آیا] آنچه را انتخاب می‌کنید، در آن [کتاب] برای شما [نوشته شده] است؟

یا اینکه بر [عهدۀ] ما عهد و پیمان استواری تا روز قیامت دارید که هر چه را حکم کنید، [حق] برای شما باشد؟

[ای پیامبر،] از آنها بپرس کدام‌یک از آنان در برابر این [ادعا‌ها] متعهد است؟

و یا اینکه [معبودان و] شریکانی دارند؟ اگر راست می‌گویند، باید شریکان [و معبودان] خویش را بیاورند.

روزی ‌که [الله متعال برای داوری میان خلایق بیاید،] ساق [او تعالی که هیچ چیز مانند آن نیست] آشکار می‌گردد و [مردم] به سجده فراخوانده می‌شوند؛ ولی [کافران و منافقان] نمی‌توانند [سجده کنند].

[در حالی‌ که] دیدگانشان [از ترس و ندامت] فرو افتاده و ذلت و خواری وجود‌شان را فراگرفته است؛ و یقیناً پیش از این [در دنیا] در حالی ‌که تندرست بودند، به سجده فراخوانده می‌شدند.

[ای پیامبر،] مرا با آن کسی ‌که این سخن [= قرآن] را تکذیب می‌کند واگذار. ما آنان را اندک‌اندک [و] به گونه‌ای که درنیابند [و از جایی‌که متوجه نگردند]، به سوی عذاب خواهیم کشاند.

و به آنها مهلت می‌دهم. بی‌گمان، مکر [و تدبیرِ] من استوار [و محکم] است.

[ای پیامبر،] مگر تو از آنان مزدی درخواست می‌کنی که [از ادایِ آن در رنجند و] برایشان سنگین است؟

یا [اسرار] غیب نزد آنهاست و آنان [آنچه را می‌گویند از روی آن] می‌نویسند.

[ای پیامبر،] در برابر فرمان [و حکم] پروردگارت صبر کن، و مانند صاحبِ ماهی [= یونس] مباش ‌که با دلی سرشار از خشم و اندوه، [الله را] ندا داد.

اگر نعمت [و رحمتی] از سوی پروردگارش به یاری‌ او نیامده بود، یقیناً در حالی ‌که نکوهیده بود، [از شکم ماهی،] به صحرای خشکیده بیرون افکنده می‌شد.

آنگاه پروردگارش او را برگُزید و از صالحان قرار داد.

و [ای پیامبر،] نزدیک است کسانی ‌که کافر شدند، هنگامی‌ که آیات قرآن را می‌شنوند، تو را چشم‌زخم زنند؛ و [به خاطر خشم و حسدشان] می‌گویند: «قطعاً او دیوانه است»؛

در حالی ‌که این [قرآن] جز پندی برای جهانیان نیست.

[روزِ] واقع‌شدنیِ [رستاخیز]

آن واقع‌شدنی چیست؟

و تو چه دانی آن واقع‌شدنی چیست [و چگونه است]؟

[قوم] ثمود و [قوم] عاد، [قیامتِ] درهم‌کوبنده را تکذیب کردند.

و اما [قوم] ثمود، به بانگِ سهمگین هلاک شدند.

و اما [قوم] عاد، با تندبادی سرکش و سرد به هلاکت رسیدند.

[الله] هفت شب و هشت روز پیاپی آن [عذاب] را بر آنها مسلط نمود؛ پس [اگر آنجا ‌بودی، آن] قوم را [در اثرِ آن تندباد،] مانند تنه‌های پوسیده و توخالی درختان خرما، بر زمین‌افتاده [و هلاک‌شده] می‌دیدی.

آیا کسی از آنها را می‌بینی که باقی مانده باشد؟

و فرعون و کسانی ‌که پیش از او بودند و [مردم] شهر‌های ویران شده [= قوم لوط،] مرتکب گناهان [بزرگ] شدند.

آنها از [فرمان] فرستادۀ پروردگار‌شان سرپیچی کردند، آنگاه [الله] آنان را به عذاب بی‌نهایت سختی گرفتار کرد.

هنگامی ‌که آب طغیان کرد، ما شما را در کشتی سوار کردیم،

تا پندی برای شما قرار دهیم و گوش‌های شنوا آن را بشنوند و به یاد بسپارند.

آنگاه ‌که یک بار در صور دمیده شود،

و زمین و کوه‌ها از جا کنده شده و یکباره درهم‌کوبیده [و متلاشی] شوند.

در آن روز، واقعۀ [عظیمِ] قیامت به وقوع می‌پیوندد

و آسمان شکافته می‌شود و در آن روز، سست می‌گردد [و فرو می‌ریزد].

و فرشتگان بر کناره‌های آن [= آسمان] قرار می‌گیرند؛ و آن روز، هشت [فرشته] عرش پروردگارت را بر سرِ خود حمل می‌کنند.

در آن روز، شما [همگی برای حسابرسی، به پیشگاه الله] عرضه می‌شوید و هیچ چیز از [کار‌های] شما پنهان نخواهد ماند.

اما کسی‌ که نامۀ [اعمالش] را به دست راستش دهند، می‌گوید: «بیایید نامۀ [اعمال] مرا بخوانید.

من یقین داشتم که با حساب [اعمال] خود مواجه خواهم شد».

پس او در یک زندگی پسندیده [و رضایت‌بخش] خواهد بود؛

در بهشتی برین

که میوه‌هایش [برای چیدن] در دسترس است.

[و به آنها گفته می‌شود: «به [پاداش] آنچه در ایام گذشته پیش فرستاده‌اید، بخورید و بیاشامید؛ گوارایتان باد».

و اما کسی ‌که نامۀ [اعمالش] را به دست چپش دهند، می‌گوید: «ای کاش هرگز نامه[ی اعمالم] را به من نمی‌دادند،

و نمی‌دانستم حسابم چیست!

ای کاش [با مرگ،] همه چیز تمام می‌شد [و پایان کار بود]!

مال و دارایی‌ام مرا بی‌نیاز نکرد [و سودی نبخشید].

قدرت و فرمانروایی‌ام [نیز] از [دست] من رفت [و به کلی نابود شد]».

[به فرشتگان گفته می‌شود:] «او را بگیرید و در بند و زنجیر کنید.

سپس او را به [آتش] دوزخ بیفکنید.

آنگاه وی را در زنجیری ببندید که طولش هفتاد ذِراع است.

بی‌گمان، او هرگز به الله بزرگ ایمان نمی‌آورد،

و هرگز [مردم را] بر اطعام بینوا[یان] تشویق نمی‌کرد.

بنابر این، امروز دوست صمیمی [و مهربانی] در اینجا ندارد [که یاری‌اش کند]،

و غذایی جز چرک و خون [جهنمیان] ندارد؛

[غذایی ‌که] جز گناهکاران آن را نمی‌خورند».

سوگند به آنچه می‌بینید

و به آنچه نمی‌بینید.

بی‌تردید، این [قرآن، سخن الله است که ابلاغش به پیامبر، بر عهدۀ] فرستاده‌ای بزرگوار [=جبرئیل] است.

و اینها گفتار شاعری نیست؛ [اما شما کافران] کمتر ایمان می‌آورید.

و [نیز] گفتار کاهنی نیست؛ [اما شما] کمتر پند می‌گیرید.

[این قرآن،] از سوی پروردگار جهانیان نازل شده است.

اگر [پیامبر] سخنانی [به دروغ] بر ما می‌بست،

مسلّماً ما دست راست او را می‌گرفتیم،

سپس [شاه]رگِ قلبش را قطع می‌کردیم،

و هیچ‌یک از شما نمی‌توانست مانع [عذابِ] او گردد.

یقیناً این [قرآن،] پند و تذکری برای پرهیزگاران است.

و ما یقیناً می‌دانیم که برخی از شما، تکذیب‌کنندگان [این کلام الهی] هستید.

و همانا این [قرآن،] بر کافران مایۀ حسرت و ندامت است.

و بی‌گمان، این [قرآن،] حقیقتِ راستین است.

پس [ای پیامبر،] با [ذکرِ] نامِ پروردگار بزرگت [او را] تسبیح گوی.

درخواست‌کننده‌ای [به تمسخر] تقاضای عذابی را کرد که وقوعش [در قیامت] حتمی است،

[این عذاب،] برای کافران است [و] هیچ دفع‌کننده‌ای ندارد.

از سوی الله [به وقوع می‌پیوندد که دارای عُلُو و] صاحبِ مراتب و درجات والاست.

فرشتگان و روح [= جبرئیل] به سوی او عروج می‌کنند، در روزی ‌که مقدارش [در مقیاس بشری،] پنجاه‌ هزار سال است.

پس تو [ای پیامبر، در برابر تمسخرشان] صبرِ نیکو پیشه کن.

بی‌گمان، آنها آن [روز] را دور می‌بینند

و ما آن را نزدیک می‌بینیم.

[همان] روزی ‌که آسمان چون مسِ گداخته شود،

و کوه‌ها مانند پشم رنگین [متلاشی و پراکنده] شود.

و هیچ دوست صمیمی [و خویشاوندی] از [حال] دوست صمیمی [و خویشاوندش] نمی‌پرسد.

[در حالی ‌که] آنان به یکدیگر نشان داده می‌شوند، گناهکار [دوست دارد و] آرزو می‌کند که فرزندان خود را در ازای [رهایی] از عذاب آن روز بدهد،

و [همچنین] زنش و برادرش را

و قبیله‌اش را که [همیشه] به او جا و پناه می‌داد.

و [همچنین] همۀ کسانی را که روی زمین هستند [فدا کند] تا نجات یابد.

[اما] هرگز چنین نیست [که برایش راه نجاتی باشد]! بی‌گمان، آن شعله‌های [آتشِ] سوزان است

[که] پوست از سر برمی‌کَند.

کسانی را که [به فرمان الله] پشت کردند و [از حق] روی گرداندند، [به سوی خود] فرامی‌خوانَد.

و [نیز کسانی را که] اموال را جمع‌آوری و ذخیره کردند [و حق آن را نپرداختند].

یقیناً انسان، کم‌طاقت [و حریص] آفریده شده است.

هر گاه بدی [و مصیبتی] به او رسد، بی‌تابی می‌کند،

و هر گاه خوبی به او رسد، بازدارنده [و بخیل] می‌گردد.

مگر نمازگزاران؛

همان کسانی ‌که بر نمازهایشان همیشه پایداری می‌کنند.

و کسانی‌ که در اموالشان، حق [معیّن و] معلومی است

برای مستمند و محروم؛

و [همان] کسانی ‌که روز جزا را تصدیق می‌کنند؛

و کسانی‌ که از عذاب پروردگارشان می‌ترسند.

[چرا که] بی‌گمان، از عذاب پروردگارشان نمی‌توان ایمن بود.

و کسانی ‌که شرمگاه‌هایشان را نگه می‌دارند؛

مگر با همسران و کنیزانی که مالک آنها هستند، که [در این صورت،] سرزنشی بر آنها نیست.

اما هر کس فراتر از اینها را بخواهد، آنان متجاوزان هستند.

و کسانی‌ که امانت‌ها و پیمان‌هایشان را رعایت می‌کنند،

و کسانی ‌که به شهادت‌های خود متعهدند،

و کسانی ‌که بر نمازشان پایداری می‌کنند.

اینان در باغ‌های [بهشت] گرامی داشته می‌شوند.

پس [ای پیامبر،] کافران را چه شده که به سوی تو می‌شتابند؟

[و] از راست و چپ، گروه‌گروه [بر مخالفت تو جمع می‌شوند و بر تو هجوم می‌آورند؟]

آیا هر کدام از آنها [با آن اعمال ناپسندش] طمع دارد که در بهشت پرنعمت [الهی] درآورده شود؟

هرگز چنین نیست! بی‌گمان، ما آنها را از آنچه [خود‌] می‌دانند آفریده‌ایم.

به پروردگار مشرق‌ها و مغرب‌ها سوگند می‌خورم که قطعاً ما تواناییم

بر اینکه [کسان دیگری] بهتر از اینان را جایگزین کنیم؛ و ما [برای انجام این کار،] درمانده و ناتوان نیستیم.

پس [ای پیامبر،] آنان را به حال خود واگذار تا در باطل خود فروروند و بازی کنند، تا به روزی برسند که به آنان وعده داده شده است.

[همان] روزی ‌که شتابان از قبرها خارج می‌شوند؛ گویی به سوی بت‌ها [و معبودانشان] می‌دوند.

[در حالی که] چشم‌هایشان [از شرم و وحشت] به زیر افتاده و ذلت [و خواری،] آنان را پوشانده است. این همان روزی است که به آنان وعده داده می‌شد.