عَمَّيَتَسَآءَلُونَ١

[کافران] دربارۀ چه چیزی از یکدیگر سؤال می‌کنند؟

از خبری بزرگ.

همان [خبری] که در مورد آن با هم اختلاف دارند.

چنین نیست [که آنها می‌اندیشند]؛ به زودی خواهند دانست.

باز هم چنین نیست؛ به زودی خواهند دانست.

آیا زمین را بستری [برای آسایش شما] قرار ندادیم؟

و کوه‌ها را میخ‌ها[ی آن قرار ندادیم؟]

و شما را جفت [= نر و ماده] آفریدیم.

و خواب شما را [مایۀ] آرامشتان قرار دادیم.

و شب را پوششی [برایتان] قرار دادیم.

و روز را [وسیلۀ] زندگی و [امرارِ معاش] قرار دادیم،

و بر فراز شما هفت [آسمان] محکم بنا کردیم،

و [خورشید را] چراغی درخشان [و روشنایی‌بخش] آفریدیم،

و از ابر‌های باران‌زا، آبی فراوان فرو‌فرستادیم

تا دانه و گیاه بسیار با آن برویانیم.

و باغ‌هایی پردرخت [با آن پرورش دهیم].

بی‌گمان، روز داورى [میان مخلوقات]، وعده‌گاه [ما با شما] است.

روزی ‌که در «صور» دمیده می‌شود و شما گروه‌گروه [به محشر] می‌آیید؛

و آسمان گشوده می‌شود و به صورت درهای متعدد درمی‌آید؛

و کوه‌ها به حرکت درمی‌آید و به صورت سرابی می‌شود؛

و بی‌گمان، جهنم کمینگاهی است

[و] محل بازگشتی برای طغیانگران.

مدت زمانی بی‌پایان در آنجا می‌مانند.

در آنجا نه [چیز] خنکی می‌چشند و نه آشامیدنی [گوارایی خواهند داشت].

جز آبی سوزان و [مایعی که] چرک و خون [جهنمیان است].

[این] کیفری است مناسب و درخور [گناهانشان]؛

همانا آنان از حساب [و کتاب روز قیامت] نمی‌ترسیدند

و آیات ما را به شدت تکذیب کردند؛

و ما همه چیز را [در لوح محفوظ] شمارش و ثبت کرده‌ایم.

پس [کیفرِ اعمال خود را] بچشید که [چیزی] جز عذاب بر شما نمی‌افزاییم.

بی‌گمان، برای پرهیزگاران کامیابی [بزرگی] است.

باغ‌های [میوه] و تاکستان‌ها.

و حوریانی نوجوان و هم‌سن و سال.

و جام‌هایی لبریز و پیاپی [از شراب پاکیزۀ بهشت].

در آنجا نه سخن بیهوده‌ای می‌شنوند و نه دروغی.

[این] پاداش، از جانب پروردگار توست، و عطایی از روی حساب

[همان] پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه در میان آنهاست؛ [همان الله] رحمان [که] هیچ‌ کس [در آن روز] یارای سخن گفتن با او را ندارد.

روزی ‌که روح [= جبرئیل] و فرشتگان به صف می‌ایستند، [و] هیچ‌ کس سخن نمی‌گوید، جز کسی ‌که [الله] رحمان به او اجازه داده باشد و [او] سخن درست [و صواب] گوید.

آن [روز]، روزِ حق است [و بدون تردید واقع می‌شود]؛ پس هر کس كه بخواهد، [می‌تواند] راه بازگشتى به سوى پروردگار خود بجوید.

به راستی، ما شما را از عذابی نزدیک بیم دادیم: روزی ‌که انسان آنچه را از قبل با دست‌های خود فرستاده است می‌بیند، و کافر می‌گوید: «ای کاش من خاک بودم [و برای حساب برانگیخته نمی‌شدم»]!

سوگند به فرشتگانی که جان [کافران] را به شدت بیرون می‌کشند.

و سوگند به فرشتگانی که جان [مؤمنان] را به نرمی و آسانی می‌گیرند.

و سوگند به فرشتگانی که [به امرِ الله، از آسمان به سوی زمین و بالعکس] شناورند.

و سوگند به فرشتگانی که [در اجرای اوامر الهی] بر یکدیگر سبقت می‌گیرند.

و سوگند به فرشتگانی [که به امر الهی] کارها را تدبیر می‌کنند.

روزی‌ که [پس از اولین دمیدن در صور] زمین [و کوه‌ها و همه چیز] به لرزه درآید

[و] در پی آن، [دمیدن دوم حشر] بیاید،

در آن روز، دل‌هایی سخت مضطرب [و ترسان] هستند.

و چشم‌های آنان [از ترس و شرمساری] فرو افتاده است.

[کافران در دنیا] می‌گفتند: «آیا ما [پس از مرگ، دوباره] به حال اول خود باز‌گردانده می‌شویم؟

آیا هنگامی‌ که استخوان‌هایی پوسیده شدیم [و به خاک تبدیل گشتیم، باز هم زنده می‌شویم]»؟

می‌گفتند: «[اگر چنین وعده‌ای درست باشد،] آنگاه آن بازگشتی زیانبار است».

آن [بازگشت،] تنها [به] یک بانگِ مهیب است [و بس].

و ناگهان همگی بر عرصۀ زمین [محشر] ظاهر می‌شوند.

[ای پیامبر،] آیا داستان موسی به تو رسیده است؟

آنگاه که پروردگارش او را در سرزمین مقدس «طُوی» ندا داد [و فرمود:]

«به سوی فرعون برو که او طغیان کرده است،

و به او بگو: «آیا می‌خواهی [از کفر و گناه] پاک شوی؟

و من تو را به سوی پروردگارت هدایت کنم تا [از او] بترسی [و فرمانبردار شوی]؟

پس [موسی] معجزۀ بزرگ را به او نشان داد.

اما او تکذیب و سرکشی کرد.

سپس پشت کرد و به کوشش و تلاش [علیه او] پرداخت.

آنگاه [قومش را] جمع کرد و ندا داد

و گفت: «من پروردگارِ برتر شما هستم».

الله او را به عذاب آخرت و دنیا گرفتار کرد.

بی‌گمان، در این [واقعه،] برای هر کس ‌که [از الله] می‌ترسد، عبرتی است.

آیا آفرینش شما [بعد از مرگ] سخت‌تر است یا آسمانی که [الله] آن را بنا کرد؟

سقف آن را بر افراشت و به آن شکل و نظم داد،

و شبش را تاریک و روزش را روشن گردانید،

و زمین را بعد از آن گسترانید،

و از آن، آب [چشمه‌ها و چاه‌ها و] چراگاهش را بیرون آورد،

و کوه‌ها را محکم و استوار [بر روی زمین] قرار داد.

[همۀ اینها] برای بهره‌گیری شما و چهارپایانتان است.

هنگامی‌ که [آن] حادثۀ بزرگ [قیامت] فرا رسد،

در آن روز، انسان [تمام اعمال و] تلاش‌های خود را به یاد می‌آورد.

و جهنم برای هر بیننده‌ای آشکار می‌شود.

اما آن کس که طغیان [و سرکشی] کرده باشد

و زندگی دنیا را [بر آخرت] ترجیح داده باشد،

بی‌تردید، جهنم جایگاه اوست.

و اما کسی‌ که از ایستادن در حضور پروردگارش بیمناک بوده و نفس را از هوی [و هوس] بازداشته باشد،

قطعاً بهشت جایگاه اوست.

[ای پیامبر،] دربارۀ قیامت از تو می‌پرسند که در چه زمانی واقع می‌شود؟

تو را با یادآوری این سخن چه کار است؟

[سرانجام و] منتهای [علمِ] آن، نزد پروردگار توست.

تو فقط بیم‌دهندۀ کسانی هستی که از آن [= قیامت] می‌ترسند.

روزی‌ که [کافران قیامت را] ببینند، [چنین احساس می‌کنند که] گویی [در دنیا] جز یک شامگاه یا بامداد به سر نبرده‌اند.

[پیامبر] چهره در هم کشید و روی برگردانْد

از اینکه آن نابینا [= عبدالله بن اُمّ مَکتوم] نزدش آمد.

و [ای پیامبر،] تو چه می‌دانی؟ چه بسا او [از گناهانش] پاک ‌شود،

یا پند گیرد و این پند به سودش باشد.

اما آن کس که [از ایمان] بی‌نیازی می‌ورزد

تو به او روی می‌آوری؛

در حالی که اگر او خود را [از کفر] پاک نسازد، ایرادی بر تو نیست؛

اما کسی که شتابان به سراغ تو می‌آید

و [از الله] می‌ترسد،

تو از او غافل می‌شوی [و به دیگران می‌پردازی].

هرگز چنین نیست؛ بی‌گمان، این [آیات برای] تذکر و یادآوری است.

پس هر کس که بخواهد، [می‌تواند] از آن پند گیرد.

در صحیفه‌های ارجمندی [ثبت] است.

[در جایگاهی] بلندپایه و پاکیزه [از پلیدی]

در دست سفیران [وحی] است

[که] بزرگوار و نیکوکارند.

مرگ بر انسان [کافر، که] چقدر ناسپاس است!

[الله] او را از چه چیز آفریده است؟

او را از نطفۀ [ناچیزی] آفرید، سپس او را موزون ساخت.

سپس راه را برایش آسان نمود.

آنگاه [پس از پایان عمر،] او را میرانْد و در قبر [پنهان] نمود.

سپس هر گاه بخواهد، او را [زنده می‌کند و] برمی‌انگیزد.

هرگز چنین نیست [که او می‌پندارد]. او هنوز آنچه را که [الله] فرمان داده به جای نیاورده است.

انسان باید به غذای خویش [و آفرینشِ آن] بنگرد:

ما آب فراوان [از آسمان] فروریختیم،

سپس زمین را از هم شکافتیم،

آنگاه دانه‌[های فراون] در آن رویاندیم،

و انگور و سبزی [خوراکی بسیار]،

و زیتون و نخل،

و باغ‌هایی [انبوه و] پردرخت،

و [انواع] میوه و علوفه [پدید آوردیم].

[همۀ اینها] برای بهره‌گیری شما و چهارپایانتان است.

هنگامی ‌که [آن] صدای مهیب [قیامت] فرارسد،

روزی ‌که انسان از برادرش می‌گریزد

و از مادرش و از پدرش

و از زنش و پسرانش [نیز می‌گریزد]،

در آن روز، هر کس را کاری است که او را به خودش سرگرم می‌دارد [و از دیگری بازمی‌دارد].

چهره‌هایی در آن روز، گشاده و روشن است.

[به خاطر نعمت و رحمتِ الله] خندان [و] شاد است.

و چهره‌هایی در آن روز، غبارآلود است.

[و] سیاهی [و تاریکی] آنها را پوشانده است.

اینان همان کافرانِ بدکردارند.

آنگاه ‌که خورشید درهم پیچیده [و تاریک] گردد،

و آنگاه ‌که ستارگان بی‌فروغ شوند،

و آنگاه ‌که کوه‌ها به حرکت درآید،

و آنگاه ‌که ماده‌شترانِ باردار رها شوند،

و آنگاه ‌که حیوانات وحشی [در کنار انسان] گرد آورده شوند،

و آنگاه ‌که دریا‌ها [جوشان و] برافروخته شود،

و آنگاه ‌که هر کس با همسانِ خود قرین گردد،

و آنگاه ‌که از دختر زنده‌به‌گورشده پرسیده شود

[که] به کدامین گناه کشته شده است،

و آنگاه ‌که نامه‌های [اعمال] گشوده شود،

و آنگاه ‌که پرده از روی آسمان برگرفته شود،

و آنگاه ‌که دوزخ، افروخته [و شعله‌ور] گردد،

و آنگاه ‌که بهشت [برای پرواپیشگان] نزدیک آورده شود.

[در آن هنگام،] هر کس خواهد دانست که چه چیزی [برای آخرت خود] آماده کرده است.

سوگند به ستارگانی که [به جایگاه خود] بازمی‌گردند،

[شتابان] حرکت می‌کنند [و از نظر] پنهان می‌شوند؛

و سوگند به شب، هنگامی ‌که [از تاریکی‌اش کاسته شود و] پشت کند؛

و سوگند به صبح، هنگامی که بدمد؛

بی‌تردید، این [قرآن، سخن الله است که ابلاغش به پیامبر، بر عهدۀ] فرستاده‌ای بزرگوار [=جبرئیل] است؛

[همان فرشته‌ای] که [مقتدر و] نیرومند است و نزد [اللهِ] صاحب‌عرش، مقام والایی دارد؛

[در ملکوت اعلی و عالم فرشتگان] از او فرمان می‌برند و امین [وحی] است.

[ای مردم،] همنشین شما [= محمد] دیوانه نیست؛

و بی‌تردید، [محمد]، او [= جبرئیل] را در افق روشن دیده است.

و او بر [ابلاغِ آنچه از طریق] غیب [به وی وحی می‌گردد] بخیل نیست [و همانند کاهنان نیز مزد نمی‌گیرد].

و این [قرآن] گفتۀ شیطان رانده‌شده نیست.

پس به کجا می‌روید؟

این [قرآن] چیزی جز پند و اندرز برای جهانیان نیست.

برای هر یک از شما که بخواهد راه راست [حق را] در پیش گیرد.

و شما [چیزی را] نمی‌خواهید، مگر آنکه پروردگار جهانیان [اراده کند و] بخواهد.

آنگاه ‌که آسمان شکافته شود،

آنگاه ‌که ستارگان پراکنده شوند [و فرو ریزند]،

و آنگاه ‌که دریا‌ها [به هم آمیزند و لبریز و] روان گردند،

و آنگاه ‌که قبرها [برای براگیختن مردگان] زیر و رو شود،

[در آن هنگام،] هر کس می‌داند چه چیزهایی را پیشاپیش فرستاده و چه چیزهایی را واپس نهاده [و بر جای گذاشته است].

ای انسان، چه چیزی تو را [نسبت] به پروردگار بزرگوارت مغرور ساخته است؟

آن [پروردگاری] که تو را آفرید، سپس به تو سر و سامان داد و آنگاه تو را متعادل و متناسب کرد.

و به هر شکلی [و صورتی] که خواست، تو را ترکیب نمود.

هرگز چنین نیست [که شما گمان می‌کنید]؛ بلکه شما [روز] جزا را تکذیب می‌کنید.

و بی‌گمان، نگهبانانی [از فرشتگان] بر شما گمارده شده‌اند.

که نویسندگانی بزرگوارند؛

آنچه را انجام می‌دهید، می‌دانند [و اعمال نیک و بد شما را ثبت می‌کنند].

مسلماً نیکوکاران در نعمت[های بهشت] هستند.

و یقیناً بدکاران در [آتش] جهنمند.

روز جزا به آن درمی‌آیند [و می‌سوزند]

و هرگز آنان از آنجا به دور و [در امان] نباشند.

و تو چه ‌دانی که روز جزا چیست؟

باز تو چه می‌دانی که روز جزا چیست؟

روزی‌که هیچ کس قادر به انجام کاری برای دیگری نیست؛ و در آن روز، حکم [و فرمان،] از آنِ الله است.

وای بر کم‌فروشان!

[همان] کسانی‌ که چون [برای خود] از مردم پیمانه می‌کنند، حق خود را کامل می‌گیرند،

و هنگامی ‌که [می‌خواهند] برای آنان پیمانه یا وزن کنند، کم می‌گذارند.

آیا آنها گمان نمی‌کنند که [قیامت فرا می‌رسد و از قبرها] برانگیخته می‌شوند،

در روزی بزرگ؟

[همان] روزی‌ که مردم در پیشگاه پروردگار جهانیان می‌ایستند.

هرگز چنین نیست [که کافران پنداشته‌اند]! به راستی که نامۀ [اعمال] بدکاران در سِجّین است.

و تو چه دانی که سِجّین چیست؟

کتابی است که [اعمال بدکاران در آن] نوشته شده است.

در آن روز، وای بر تکذیب‌کنندگان!

همان کسانی که روز جزا را [انکار و] تکذیب می‌کنند؛

و جز ستمکارانِ گنهکار، [کسی] آن [روز] را تکذیب نمی‌کند.

هنگامی که آیات ما بر او تلاوت می‌شود، می‌گوید: «[این] افسانه‌های [خیالی] گذشتگان است».

هرگز چنین نیست [که آنها گمان می‌کنند]؛ بلکه [به سبب] آنچه کرده‌اند، بر دل‌هایشان زنگار بسته است.

هرگز چنین نیست [که آنها می‌پندارند]. بی‌گمان، آنان در آن روز از [دیدار] پروردگار‌شان محرومند.

و [بعد از حساب،] مسلماً وارد دوزخ می‌شوند.

آنگاه به آنان گفته می‌شود: «این [آتش،] همان چیزی است که آن را تکذیب می‌کردید».

هرگز چنین نیست [که آنها می‌پندارند]؛ بی‌گمان، نامۀ [اعمال] نیکوکاران در «عِلّیین» است.

و تو چه دانی که «عِلّیین» چیست؟

کتابی است که [اعمال نیکوکاران در آن] نوشته شده است،

که مقرّبان [درگاه الهی] بر آن حاضر می‌شوند [و گواهی می‌دهند].

همانا نیکوکاران در نعمت[های بهشت] هستند.

بر تخت‌ها [تکیه زده و] می‌نگرند.